İngiltere’de Hukuk (Lisans Düzeyinde)

İngiltere’de hukuk okumak, sadece prestijli bir diploma sahibi olmak değil, aynı zamanda küresel dünyada kapıları açan bir anahtara sahip olmaktır. Bu rehberde, uluslararası hukuk sistemlerinden denklik süreçlerine kadar merak edilen tüm detayları bulacaksınız.

1. Uluslararası Hukuka Genel Bakış: İki Dünya, İki Sistem

Dünyadaki hukuk sistemleri temel olarak iki büyük ekole ayrılır. İngiltere’de eğitim almadan önce bu farkı anlamak, eğitim metodolojisini kavramak adına kritiktir.

• Kıta Avrupası Hukuku (Civil Law): Türkiye, Almanya ve Fransa gibi ülkelerin kullandığı sistemdir. Temeli Roma Hukuku’na dayanır. Yasalar kalın kanun kitaplarında (Medeni Kanun, Ceza Kanunu vb.) yazılıdır. Hakim, yazılı kanunu olaya uygular.

• Anglosakson Hukuku (Common Law): İngiltere, ABD ve Kanada gibi ülkelerin kullandığı sistemdir. En büyük hukuk kaynağı geçmişteki mahkeme kararlarıdır (emsal kararlar). Hakim, benzer bir olayda 100 yıl önce verilmiş bir kararı inceleyip uygulamak zorundadır.

2. Türkiye Sınav Zorunluluğu: YKS Şart mı?

İngiltere’de hukuk okumak isteyen öğrenciler için en büyük avantajlardan biri, YKS’de hukuk kazanma zorunluluğunun olmamasıdır.

İngiltere’deki üniversitelere başvururken Türkiye’deki merkezi sınav puanınız değil; lise diploma notunuz, dil yeterliliğiniz (IELTS) ve bazı okullar için LNAT puanınız dikkate alınır (bazı Üniversiteler için). Yani Türkiye’de barajı geçemeseniz bile, şartları sağladığınız takdirde dünyanın en iyi hukuk fakültelerinde eğitime başlayabilirsiniz.

3. LNAT Sınavı Nedir? Kimler Girmeli?

İngiltere’nin en seçkin hukuk fakültelerine girişin anahtarı olan LNAT (Law National Admissions Test), adayların hukuki bilgisini değil; tamamen mantık yürütme, analiz etme ve eleştirel düşünme yeteneklerini ölçen bir sınavdır. Pearson VUE tarafından profesyonelce yönetilen bu sınav bilgisayar tabanlıdır ancak adayların evden girmesi mümkün değildir; sınav için İstanbul veya Ankara gibi büyükşehirlerde bulunan resmi sınav merkezlerine bizzat gidilmesi gerekmektedir. 12. sınıftaki bir öğrenci için zamanlama bu sürecin en kritik parçasıdır. Kayıtlar genellikle 1 Ağustos itibarıyla lnat.ac.uk adresi üzerinden açılır ve sınavlar Eylül ayında başlar. Özellikle Oxford veya Cambridge gibi prestijli okulları hedefleyen öğrencilerin en geç 15 Ekim’e kadar sınavı tamamlamış olmaları şarttır; diğer üniversiteler için ise Ocak ortasındaki UCAS son başvuru tarihine kadar vakit olsa da kontenjanlar dolmadan Ekim veya Kasım aylarında sınava girmek stratejik bir avantaj sağlar.

Sınavın sonuç süreci de oldukça sistemli ilerler; sınav sonucunu sizin üniversitelere göndermenize gerek yoktur, sistem aldığınız puanı başvuru listenizdeki okullara otomatik olarak iletir. Bu noktada en önemli detay, üniversite başvurunuzu yaptığınız UCAS numaranızı LNAT profilinize doğru bir şekilde işlemektir. Bilinmesi gereken en önemli kısıtlamalardan biri de sınavın tekrar edilemez oluşudur; her akademik yıl içinde LNAT’a sadece bir kez girme hakkınız vardır, bu nedenle puanı beğenmemek gibi bir sebeple aynı yıl içinde ikinci bir şansınız bulunmaz. Oxford, UCL, KCL ve LSE gibi dünya devi okullar bu sınavı zorunlu tutarken; Manchester, Leeds, Sheffield, Reading ve Sussex gibi yine oldukça kaliteli eğitim veren pek çok üniversiteye LNAT puanı olmadan, sadece lise not ortalaması ve dil yeterliliğiyle 1. sınıftan kabul alarak başlamak mümkündür.

LNAT Olmadan 1. Sınıftan Başlayabileceğiniz Bazı Popüler Üniversiteler

Sınav stresiyle uğraşmak istemeyen adaylar için İngiltere’de LNAT şartı aramadan çok yüksek kalitede eğitim veren okullar da mevcuttur:

University of Manchester: Dünya sıralamasında ilk 30’dadır.

University of Leeds: Güçlü kampüsü ve hukuk topluluklarıyla bilinir.

University of Sheffield: Araştırma odaklı bir Russell Group üyesidir.

University of Reading: Ticaret hukuku alanında öncüdür.

University of Sussex: Sosyal bilimler ve hukukta oldukça popülerdir.

Queen Mary University of London: Londra’da yaşamak isteyenler için ideal bir tercih.

4. İngiltere’de Okuyup Türkiye’de Avukatlık Yapmak

En çok merak edilen soru: “İngiliz diplomasıyla Türkiye’de avukat olabilir miyim?” Evet, ancak belirli aşamaları tamamlamanız gerekir.

İngiltere’de hukuk eğitimi 3 yıldır. Türkiye’de avukatlık yapmak isterseniz süreç şu şekilde işler:

1. YÖK Denkliği: Mezuniyet sonrası YÖK’e denklik başvurusu yaparsınız.

2. Eksik Derslerin Tamamlanması: İngiliz hukuku ile Türk hukuku farklı olduğu için YÖK sizden “Fark Dersleri” (Anayasa Hukuku, Türk Borçlar Hukuku vb.) almanızı ister. Bu dersleri Türkiye’deki bir hukuk fakültesinde verirsiniz (genellikle 10-12 ders).

3. HMGS (Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı): Türkiye’de staja başlayabilmek için bu sınavdan en az 70 puan almanız gerekmektedir.

4. Staj: Bu aşamalardan sonra 1 yıllık avukatlık stajınızı yaparak ruhsatınızı alabilirsiniz.

Not: İngiltere mezunu bir avukat olarak Türkiye’de kalmanız durumunda, özellikle uluslararası tahkim, yabancı yatırımlar ve ticaret hukuku alanlarında “çift hukuklu” olmanın avantajıyla çok yüksek maaşlarla iş bulma şansınız artar.

5. İngiltere’de Avukatlık: Solicitor ve Barrister Ayrımı

İngiltere’de 3 yıllık hukuk (LLB) eğitiminizi tamamladıktan sonra orada kalıp avukat olarak çalışmak istiyorsanız, önünüzde seçtiğiniz avukatlık türüne göre (Solicitor veya Barrister) iki ana yol bulunmaktadır. İngiliz hukuk sisteminde mezuniyetten hemen sonra “avukat” unvanı alınmaz; bu süreç akademik eğitim ile profesyonel pratik eğitimin birleşimidir.

İşte izlemeniz gereken yol haritası:

Solicitor (Danışman Avukat) Olma Yolu

Eğer daha çok ofis ortamında çalışmak, şirketlere danışmanlık yapmak ve dosya hazırlamak istiyorsanız Solicitor olmalısınız. Yeni sistem olan SQE (Solicitors Qualifying Examination) süreci şu şekildedir:

• Akademik Hazırlık (SQE1 ve SQE2): Mezuniyetten sonra SQE sınavlarına hazırlanmanız gerekir. SQE1 hukuki bilgiyi, SQE2 ise pratik becerileri ölçer. Çoğu öğrenci bu sınavlara hazırlık için 6-12 aylık hazırlık kurslarına gider.

• Mesleki Deneyim (QWE – Qualifying Work Experience): Toplamda 2 yıl süren, hukukla ilgili tam zamanlı bir iş deneyimi kazanmanız şarttır. Bu deneyimi bir hukuk bürosunda, bir şirketin hukuk departmanında veya gönüllü kuruluşlarda edinebilirsiniz.

• Ünvanın Alınması: Sınavları geçip 2 yıllık deneyimi tamamladığınızda “SRA” (Solicitors Regulation Authority) listesine kayıt olursunuz ve resmen “Qualified Solicitor” unvanını alırsınız.

Barrister (Savunma Avukatı) Olma Yolu

Eğer mahkemelerde savunma yapmak, peruk ve cübbe giyerek duruşmalara katılmak istiyorsanız izleyeceğiniz yol daha farklı ve rekabetçidir:

• Bar Practice Course (BPC): Mezuniyetten sonra 1 yıllık profesyonel bir eğitim alırsınız. Bu eğitimde hitabet, çapraz sorgu ve mahkeme prosedürleri öğretilir.

• Inns of Court: Londra’daki dört tarihi barodan birine üye olmanız ve eğitimlerinize devam etmeniz gerekir.

• Pupillage (Staj): Bir Barrister’ın yanında 1 yıllık sıkı bir staj yaparsınız. Bu aşama çok prestijli ve sınırlı kontenjana sahiptir.

• Ünvanın Alınması: Pupillage bittikten sonra “Call to the Bar” töreniyle resmen “Barrister” unvanını alırsınız.

Ne Zaman “Hukukçu” Ünvanını Alacaksınız?

• Hukuk Mezunu (LLB Graduate): 3 yıllık üniversite bittiği anda “Hukuk Mezunu” olursunuz ancak bu imza yetkisi olan bir avukatlık unvanı değildir.

• Avukat (Qualified Lawyer): * Solicitor olmak isterseniz: 3 yıl (Lisans) + 1 yıl (Sınav hazırlık) + 2 yıl (İş deneyimi) = Toplam 6 yıl sonunda.

  • Barrister olmak isterseniz: 3 yıl (Lisans) + 1 yıl (BPC eğitimi) + 1 yıl (Pupillage) = Toplam 5-6 yıl sonunda.

Çalışma ve Vize Durumu (Graduate Visa)

Mezun olduktan sonra İngiltere’de kalıp çalışabilmeniz için en büyük avantajınız **”Graduate Visa”**dır.

LLB mezuniyetinizden sonra İngiltere size 2 yıl boyunca herhangi bir sponsorluğa ihtiyaç duymadan çalışma hakkı verir.

Bu 2 yıllık süreç, Solicitor olmak için gereken mesleki deneyimi (QWE) tamamlamak veya bir Barrister stajı (Pupillage) bulmak için harika bir fırsattır.

Bu süre sonunda, çalıştığınız kurum size “Skilled Worker Visa” (Nitelikli Çalışan Vizesi) sponsoru olursa İngiltere’de kalıcı olarak kariyerinize devam edebilirsiniz.